DE POORTWACHTER 11. TAO IS NIET UIT OP DE MENS OF OP ZIJN ZELF

Misschien schrikken we hier van. Of roept het vragen op als waarom we dan bestaan, of: zijn we dan niet goed genoeg?

Er is echter niets mis met ons, maar we zijn alleen nog niet áf. We zijn nog volop in ontwikkeling in een proces dat begint hier op aarde, maar dat uiteindelijk ruimte en tijd overstijgt.

In Poortwachter 8 werd de taoïstische kosmologie beschreven. Daarin werd gesproken over de impulsen die van Tao uitgaan. Hierdoor worden het Ene, de Twee, en de Drie tot leven gewekt.

Daarna wekt de Drie onze kosmos tot leven, en daarin leven wij weer als een kleine kosmos. Al deze voorgaande ontwikkelingen liggen als voetafdrukken in onze micros. Maar met het tot leven wekken van de mens is er iets nieuws bijgekomen: de ontwikkeling van een persoonlijk bewustzijn.

Het wonderlijke is dat eigenlijk niemand precies weet wat bewustzijn is, maar dat toch iedereen weet wat ermee wordt bedoeld.

Door ons persoonlijk bewustzijn beseffen we dat we bestaan, iets willen, voelen of denken, en van daaruit handelen we.

Toch beseffen we vaak niet waar dit alles uit voortkomt; onze drijfveren zijn voor een groot deel onbewust. Ons bewustzijn is sterk op onszelf en ons zelfbehoud gericht. Positief hieraan is dat we er zelfkennis door opdoen, negatief dat het ons egocentrisch kan maken.

Zowel ons persoonlijk bewuste als ons onbewuste zijn van tijdelijke aard, beide vallen samen met de duur van ons leven. Maar wij maken deel uit van de tijdloze microkosmos die ingebed is in het tijdloos al. Zij leeft vanuit de oorspronkelijke natuur: Tao, Teh en het Ene.

Deze natuur reflecteert in ons hart, en hiervan kunnen we ons bewust worden. We ervaren dit vaak als iets dat we moeilijk precies kunnen benoemen. Het wordt vaak ervaren als ‘verlangen’ of ‘heimwee’, of als ‘een fundamenteel verdriet’. Yin Xi merkt op:


Er is geen verlangen zonder bewustzijn

.

Hoewel we van tijdelijke aard zijn, staan we niet los van de Tao-natuur: we bevinden ons er middenin! We zijn kinderen van twee werelden.

Omdat we in ontwikkeling zijn hebben we al wel bewustzijn van ons tijdelijke zelf, maar nog nauwelijks van de Tao-natuur in ons.

We kunnen het ook anders zeggen: een totaal nieuw bewustzijn moet zich nog in ons ontwikkelen.

Dit bewustzijn is niet op zichzelf gericht en bevat ook geen persoonlijke kenmerken, maar het staat in wisselwerking met de oorspronkelijke natuur. Yin Xi zegt hierover:

Oorspronkelijke natuur

is de toestand waarin persoonlijke gedachten en bewustzijn

nog niet zijn ontkiemd.

.

Omdat de oorspronkelijke natuur van Tao-Teh en het Ene, één in zichzelf is, is daarin geen afzonderlijk bewustzijn. Maar paradoxaal genoeg bevinden zich daarin al wel de kiemen ervan.

We zouden ons dit voor kunnen stellen als een bron met water dat volkomen onbeweeglijk is. Iedere druppel ervan bezit specifieke mogelijkheden om tot een zelfstandig bewustzijn te komen, maar zolang deze druppels één met elkaar zijn is dit niet mogelijk.

.

Van Tao gaan voortdurend transformerende, geestelijke impulsen uit.

Hierdoor wordt het water in beweging gebracht.

Dit houdt in dat de mogelijkheden die de waterdruppels bevatten zich geleidelijk gaan manifesteren. Onze microkosmos is als zo’n waterdruppel.

Van het Ene gaat een kracht uit: de Qi.

Qi manifesteert zich als Yang-qi die uitgaand van aard is, en als Yin-qi die ingaand is.

Door de werking van Yang-qi hebben we ons ontwikkeld tot een mens met zelfbewustzijn.

Onze persoonlijke gedachten zijn weliswaar al ontkiemd, maar vooralsnog zijn deze erg op onszelf gericht. We ervaren onszelf in het midden van alles, en rondom ons bevindt zich al het andere. We zijn als het ware ‘vol van onszelf’.

Hierdoor wordt de waterdruppel – gezien als de Mens die we in aanleg zijn – ingekapseld.

In het taoïsme wordt het hart gezien als de zetel van zowel het denken als het voelen. We vullen ons hart met onze persoonlijke gedachten en gevoelens, kortom: met de mens die we denken te zijn.

Maar hoe voller het hart is,  hoe ‘leger’ het is ten aanzien van Tao. Yin Xi waarschuwt dan ook:

.

In Tao is geen zijn.

Om die reden sluit Tao individuen uit.

.

De oorspronkelijke natuur is leeg aan persoonlijk, afgezonderd bewustzijn. Hierdoor kan deze in verbinding zijn met al het bestaande.

Door wat wij kennen als verlangen, heimwee, of verdriet, worden we uiteindelijk naar de oorspronkelijke natuur getrokken.

Deze werkt als een spiegel. En wie daarin kijkt wordt zich bewust van dat wat het leeg worden van ons hart in de weg staat: het op onze persoon gerichte zelf. In degene die op dit punt is aangekomen, is de werking van het Yang – van het Ene naar het vele – tot volheid gekomen.

De leerling-wijze staat op een kantelpunt. Er dient zich een nieuwe ontwikkeling aan: hij keert zich om en gaat de Weg terug naar de wortel.

Hij leert mee te bewegen met de dynamiek van de Yin-qi: de energie die vanuit het vele, terugvoert naar het Ene, of van buiten naar binnen. Door zich op de oorspronkelijke natuur te richten, wordt het hart van de leerling-wijze almaar leger ten aanzien van zijn individuele belangen. Tegelijkertijd wordt het meer en meer gevuld met de tijdloze natuur die alles in een alomtegenwoordige liefde omvat.

Omkeren is echter geen eenmalig gebeuren. Het is een proces waar wij keer op keer bewust voor moeten kiezen, want ons persoonlijk belang trekt ons steeds weer terug naar het vele.

Het alomtegenwoordig Tao is altijd al in ons,

maar wij zijn nog niet in Tao.

Hierin begint verandering te komen wanneer we volharden in de omgekeerde beweging. Dan wordt onze individuele, tijdelijke natuur verbonden met de alomtegenwoordige, tijdloze natuur.

In dit proces fungeren wij als medescheppers in het klein; zonder uit te zijn op enig eigenbelang.       

Dan is een nieuwe stap gezet in onze ontwikkeling tot de bewuste Mens waarvan de aanleg altijd al in de waterdruppel binnen de Bron ligt.

Yin Xi vat deze levenshouding samen:

De wijze weet dat er geen zelf in zijn hart mag zijn.

Vandaar dat hij vanuit zelf-loos-heid leeft.

.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *